ربيع بن أحمد الأخويني البخاري
593
هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )
بادام و كوشت ماكيان و شراب « 1 » تنك و نشاط ( f . 474 ) و لهو و كرمابه « 1 » رفتن بسيار و آب كرم بر ريختن و سعوط كردن بروغن « 2 » كدو [ و روغن ] « 3 » بنفش بخاصه مر خداوندان جذام را ، و حذر بايد كردن از ماهى شور و قديد و نرسك و كرنب « 4 » و باتنكان و بنير كهن و شراب كهن سطبر شيريندار و خرما و فلاته و ميبخته ، اينهمه آناند كه خون سطبر كنند ، و همجنين لاكجه و جوجبيره « 5 » و نان فطير و كوشت كاو و كوشت « 6 » اشتر و كوشت خر كوره و كوشت اسب و هر كوشتى كه بدين ماند « 7 » . فى البرص « 8 » جالينوس جنين كفته است كه كوشت تن مردم ماننده كردد مر كوشت ماهى را ، و آن از سبب تشابه نايافتن بوذ و التزاق يافتن بس ، و علاج وى همان علاجها بوذ كه بهق سبيذ « 9 » را كفتم الا آنك اينجا قوىتر بايذ كردن علاج ، و فرق « 10 » ميان بهق « 11 » و ميان بيس آنست « 10 » كى بيس از اوّل درشت بوذ « 12 » باز نرم كردذ و بهق از اول نرم بوذ « 13 » ، و ديكر فرق آن بوذ كه بهق بر بوست بوذ و برص بر كوشت ، و سديكر فرق آن بوذ « 14 » كبهق براع براع « 15 » بوذ و بيس
--> ( 1 - 1 ) - ف : نيكو نشاط و لهو و بكرمابه ( 2 ) - ب ه : ظ . طلى بهق سبيد و سياه را ببزد تخم ترب ده درم كندس هشت درم به سركه طلى كند . طلى ديگر بهق سبيد را ببزد قسط جنطيانا زراوند عاقرقرحا از هر يكى يك درم تخم ترب جهار درم به سركه و قطران بسرشند و طلى كنند . ( 3 ) - از « ف » و « ب ه » افزوده شد . در اصل : و برغن ( 4 ) - ف : افزوده . و سك ( 5 ) - ف : لاكشه و جوشبيره م : لاكشه و جشبيره ( 6 ) - ب ه : خركوش و ( 7 ) - ب ه : جون حيوان دشتى و كوهى ( 8 ) - ف : باب فى البرص ( 9 ) - ب ه : و سياه ( 10 - 10 ) - ف : و فرق آنست ميان بهق و ميان پيش ( 11 ) - ب ه : سپيد ( 12 ) - ف : افزوده . و ( 13 ) - ب ه : باز درشت كردد ( 14 ) - ف : آنست ( 15 ) - ف : بزاع براع . در حاشيه همين نسخه نوشته است : « بزاع بزاغ يعنى براكنده بوذ » م : يراع يراع